Ιστορικά στοιχεία.
Το τυπικόν της Εκκλησίας Ιεροσολύμων διαλαμβάνει ότι την παραμονήν της Θεομητορικής εορτής της Κοιμήσεως τελείται εις Γεθσημανήν προ του Θεομητορικού Μνήματος ειδική ακολουθία Εγκωμίων της Θεοτόκου, επέχουσα τρόπον τινά θέσιν Επιταφίου δια την Θεοτόκον.
Η τελετή των Εγκωμίων του έτους 2010.
Δια την τελετήν ταύτην εξήλθεν εκ του Κεντρικού Μοναστηρίου των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης η Αγιοταφιτική Αδελφότης άπασα, προεξάρχοντος του Μακαριωτάτου Πατριάρχου Ιεροσολύμων κ.κ. Θεοφίλου την πρωΐαν της παραμονής της εορτής της Κοιμήσεως, Παρασκευήν 14ης /27ης Αυγούστου 2010.
Εις τας τάξεις της Αγιοταφιτικής Αδελφότητος προσετέθησαν οι εξ Ελλάδος παρεπιδημούντες Μητροπολίται Σερρών κ. Θεολόγος και Δράμας κ. Παύλος, πολλοί εξ Ελλάδος και Ρωσίας κληρικοί και μοναχοί και πολλοί συνακολουθούντες ευλαβείς προσκυνηταί, ψάλλοντες το «Απόστολοι εκ περάτων» και άλλα τροπάρια.
Η σχηματισθείσα ιερά πομπή κατηυθύνθη από του Κεντρικού Μοναστηρίου δια της Χριστιανικής Οδού και της Οδού του Μαρτυρίου προς Γεθσημανήν, διερχομένη προ των Ιερών Μονών του Αγίου Χαραλάμπους, του Πραιτωρίου, των Αγίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης και του Αγίου Πρωτομάρτυρος και Αρχιδιακόνου Στεφάνου.
Φθάσασα η συνοδεία εις Γεθσημανήν, εισήλθεν εις το ηγουμενείον, το άνωθεν του Ναού της Κοιμήσεως, δι’ ολίγην ανάπαυσιν εκ της οδοιπορίας και δια την εν τω μεταξύ προετοιμασίαν υπό των ιερέων των της προϋπαντήσεως του Πατριάρχου.
Λαβών ο Μακαριώτατος το μήνυμα ότι «πάντα ήδη έτοιμά εστιν», κατήλθε μετά των Αρχιερέων εις την αυλήν του ιερού Ναού της Κοιμήσεως, ένθα ενεδύθη μανδύαν και λαβών σταυρόν, ηυλόγησε την αγίαν εισοδον και η ιερά πομπή ήρξατο κατερχομένη τας βαθμίδας προς το Θεομητορικόν Μνήμα, των ψαλτών ψαλλόντων: «Εν τη γεννήσει την Παρθενίαν εφύλαξας…»
Λειτουργικά στοιχεία της εορτής:
Φθάσας ο Μακαριώτατος εις το μέσον του Ναού προ του Θεομητορικού Μνήματος, ηυλόγησε το ασφυκτικώς συνωστιζόμενον καθ’ όλον τον ναόν ευσεβές εκκλησίασμα Ορθοδόξων εκ διαφόρων χωρών, Ισραήλ, Ιορδανίας, Παλαιστινιακής Αυτονομίας, Ελλάδος, Κύπρου, Ρωσίας, Ουκρανίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Σερβίας.
Ενδεδυμένος τον μανδύαν και κρατών την ποιμαντορικήν ράβδον, ανήλθεν εις τον Θρόνον ο Μακαριώτατος, ότε και προσήλθον οι Αγιοταφίται ιερείς και οι παρεπιδημούντες εκ των άλλων αδελφών Ορθοδόξων Εκκλησιών και έλαβον καιρόν δια την συμμετοχήν αυτών εις την τελετήν των Εγκωμίων.
Οι ιεροψάλται έψαλλον εις αργόν βυζαντινόν μέλος το «Άνωθεν οι προφήται Σε προκατήγγειλαν…», έως ότου οι Ιερείς, οι Αρχιερείς και ο Πατριάρχης ενδυθώσι πλήρη ιερατικήν, αρχιερατικήν και πατριαρχικήν στολήν.
Μετά τούτο ήρξατο η ακολουθία των Εγκωμίων εις τρεις στάσεις:
Την α’: «Η ζωή εν τάφω κατετέθης, βαβαί…».
Την β’: «Άξιόν εστιν μεγαλύνειν Σε, την Θεοτόκον…».
Την γ’: «Αι γενεαί πάσαι ύμνον τη ταφή σου προσάγουσι, Παρθένε….».
Εις την α’ των στάσεων τούτων ο Πατριάρχης εθυμίασε τον τάφον και το εκκλησίασμα, ενώ εις τας β’ και γ’, Αρχιερείς.
Εις τους θεολογικούς ύμνους των στάσεων τούτων, κατανυκτικώς ψαλέντας υπό του Πατριάρχου, των Αρχιερέων και των ιερέων και των ιεροψαλτών εναλλάξ, υμνήθη η Υπεραγία Θεοτόκος, ως η Αγνή Κόρη, η εκ Πνεύματος Αγίου σαρκώσασα τον άσαρκον πριν Λόγον, η διακονήσασα τούτον και ακολουθήσασα Αυτόν έως του σταυρού και μετά την Ανάστασιν και την εις ουρανούς Ανάληψιν Αυτού παραμείνασα εις Ιερουσαλήμ και προσευχομένη επί του Όρους των Ελαιών, ένθα προανηγγέλθη Αυτή ο θάνατος Αυτής, εφ’ ω εκ περάτων της Οικουμένης, θείω νεύματι, συνηθροίσθησαν οι Απόστολοι και ενεταφίασαν αυτήν «Γεθσημανή τω χωρίω». Ο τάφος όμως ούτος δεν εκράτησε την Μητέρα της Ζωής. Ο Υιός και Κύριος και Θεός Αυτής μετέστησεν Αυτήν προ της καθολικής Αναστάσεως του ανθρωπίνου γένους, ψυχή τε και σώματι και εκάθισεν Αυτήν δεξιόθεν Αυτού. Εκείθεν Αύτη πρεσβεύει και μεσιτεύει υπέρ βοηθείας και λυτρώσεως ημών εκ παντοίων κινδύνων και νόσων και δεινών και περιστάσεων. Μετά την συμπλήρωσιν της ψαλμωδίας των ύμνων, εκήρυξε τον θείον λόγον ο εκ της Εκκλησίας της Ελλάδος Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σερρών κ. Θεολόγος.
Εις την θεολογικήν και συγκινητικήν ομιλίαν αυτού ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σερρών είπε περίπου τα εξής:
«Μακαριώτατε Πάτερ και Δέσποτα,
Σεβασμία των Ιεραρχών χορεία,
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,
Έχομεν την ευλογίαν και την χαράν να παριστάμεθα σήμερα ενώπιον του Πανσέπτου Μνήματος της Υπερευλογημένης Δεσποίνης ημών Θεοτόκου. Παριστάμεθα και ομολογούμεν ότι η Μαριάμ η αγνή κόρη της Ναζαρέτ είναι η Θεοτόκος, η τέξασα εκ Πνεύματος Αγίου τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν. Ο κενός τάφος αυτής γίνεται και δι’ημάς η κλίμαξ προς ουρανόν.
Ήλθομεν ως άλλοι απόστολοι, ίνα αποθέσωμεν τα ευώδη άνθη της αγάπης ημών, της ευλαβείας και του σεβασμού. Ήλθομεν ίνα αποθέσωμεν τον πόνον, την ελπίδα μας, τας δυσκολίας, τα δάκρυα. Ήλθομεν, άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων, Έλληνες, Ρώσοι, Άραβες, Ρουμάνοι, Σέρβοι, Χριστιανοί Ορθόδοξοι όλοι, ίνα προσκυνήσωμεν τον Τάφον Της. Τα υπεράνω των κεφαλών ημών κανδήλια και αι πέριξ ημών εικόνες μαρτυρούν το κάθε ένα, ένα τάμα, ένα πόνο, μία ικεσία, μία κραυγή.
Προς ποίον να καταφύγωμεν σήμερον, ζώντες εις ένα κόσμον παραπαίοντα, εις ένα κόσμον ο οποίος πάσχει όχι από οικονομικήν, αλλά από ηθικήν κρίσιν, διότι το ηθικόν κακόν επικρατεί εις τον κόσμον. Δια τούτο ήλθομεν, προκειμένου να παρηγορηθώμεν, να ενισχυθώμεν εις το πρόσωπον και εις την πρεσβείαν της Θεοτόκου.
Επειδή η Θεοτόκος είναι ο,τι ανώτατον έχει να παρουσιάση η ανθρωπότης. Είναι η ανακαινισμένη άνθρωπίνη φύσις. Είναι η ακρότης των αρετών, τας οποίας δια του πνευματικού αγώνος αυτής κατέκτησε.
Δια τούτο και ενώκησε εις αυτήν ο Λόγος. Προσβλέποντες και ημείς προς εκείνην, έχομεν αυτήν ως πρότυπον να ενσαρκώνωμεν και ημείς πνευματικώς τον Χριστόν, να γίνωμεν δοχεία Του, να γίνωμεν «Θεοτόκοι».
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς λέγει περί της Θεοτόκου ότι αύτη είναι το μεθόριον μεταξύ κτιστής και ακτίστου φύσεως.
Εις αυτήν αποδεικνύενται το κατορθωτόν, το εφικτόν, ότι δηλαδή ο άνθρωπος μπορεί να γίνη χωρητικός της Θεότητος.
Η αλήθεια αυτή στηρίζει την ζωήν μας, δίνει νόημα σ’αυτήν, όταν μάλιστα ζώμεν εις ένα κόσμον κρίσεως, επειδή ο άνθρωπος έχει απροθυμίαν να έλθη εις κοινωνίαν με τον Θεόν, επειδή ο άνθρωπος εξώρισε τον Θεόν από την ζωήν του και εδημιούργησεν ένα κόσμον, εις τον οποίον κυριαρχεί η απληστία και η αδικία. Ο άνθρωπος όμως δεν είναι αφ’ εαυτού αξία. Είναι αξία εν σχέσει και αναφορά με τον Δημιουργόν Του, τον Θεόν. Με τον Θεόν εγένετο «Κεχαριτωμένη» η Θεοτόκος.
Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης λέγει δια την Παναγίαν ότι αυτή είναι η ταμειούχος της χάριτος, ότι όλα τα δώρα του Θεού προς τον άνθρωπον προέρχονται δια της Θεοτόκου.
Ας αγαπήσωμεν λοιπόν τον Θεόν ως την πρώτον και κάλλιστον αγαθόν. Τότε ο κόσμος θα αρχίση να μεταβάλλεται εις Βασιλείαν των Ουρανών. Ας ανεβαίνωμεν προς τον Γολγοθάν, έχοντες Συγκυρηναίον τον Χριστόν και ας είμεθα Συγκυρηναίοι μεταξύ ημών. Ας έχωμεν ως πρότυπον και ως πρέσβειραν την Θεοτόκον. Ας ατενίζωμεν προς Εκείνην. Τότε η χαρά, η αγαλλίασις και η ειρήνη και η εν Χριστώ ασφάλεια, θα κατοικήση εις την ψυχήν μας, δια να αποδιώξη τον φόβον, τον οποίον προκαλούν τα καταστρεπτικά φαινόμενα, αποτελέσματα των ανθρωπίνων ενεργειών.
Ας προσευχηθώμεν εις την Θεοτόκον και δια την πατρίδα μας, την Ελλάδα, η οποία ήλθεν εις κρίσιν, επειδή οι εκπρόσωποι αυτής εις την Ευρωπαϊκήν Ένωσιν και εις άλλας οργανώσεις παρέδωσαν τα πρωτοτόκια της της Ελληνορθοδόξου παραδόσεώς μας και εδελεάσθησαν από ξένα πρότυπα, τα οποία δεν μας αρμόζουν, δεν μας ταιριάζουν και αντί των δελεαστικών υποσχέσεων έλαβον ψίχουλα ξένων τραπεζών.
Είθε η κρίσις αυτή να γίνη αφορμή δι’ ανάνηψιν και συναίσθησιν και στροφήν προς τας ρίζας της παραδόσεως ημών, της ζωοποιού, της δυναμένης να στηρίζη την σπονδυλικήν στήλην του έθνους ημών.
Μετέχοντες σήμερον, Μακαριώτατε, μετά του αγαπητού αδελφού Άγίου Δράμας ως εκπρόσωποι της Εκκλησίας της Ελλάδος εις την συγκινητικήν ταύτην τελετήν των Εγκωμίων της Θεοτόκου, ευχόμεθα όπως είναι θεοσκέπαστα και θεοτοκοσκέπαστα τα έτη Υμών, ίνα καθοδηγήτε την Αγιοταφιτικήν Αδελφότητα και την Σιωνίτιδα Εκκλησία όλην εις το αγιαστικόν αυτής προσκυνηματικόν έργον προς τιμήν της Θεοτόκου και του ευλογημένου ημών έθνους. Γένοιτο».
Μετά τον θείον λόγον εψάλησαν τα Ευλογητάρια και οι Αίνοι και η Δοξολογία, επί τω τέλει της οποίας και εν ω εψάλλετο το ασματικόν «Άγιος ο Θεός……» εγένετο η έξοδος της ιεράς εικόνος της Υπεραγίας Θεοτόκου δια των βαθμίδων προς την πύλην του Ναού επί ηυτρεπισμένου μετ’ ευλαβείας και καλαισθησίας δι’ ανθέων Επιταφίου, βασταζομένου υπό ιερέων εναλλάξ, προπορευομένων όλων των ιερέων και ακολουθούντων των Αρχιερέων και του Πατριάρχου. Ότε η πομπή έφθασεν εις το ανώτατον σημείον των βαθμίδων προ της πύλης του Ναού, ο Πατριάρχης ανέπεμψε δέησιν «υπέρ ελέους, ζωής, ειρήνης» και «υπέρ προστασίας και ευσταθείας του γένους ημών» και «αγαθής καταστάσεως του σύμπαντος κόσμου», παρουσία και του Εκπροσώπου του Γενικού Προξενείου της Ελλάδος εις τα Ιεροσόλυμα κ. Γεωργίου Πουλέα.
Της δεήσεως συμπληρωθείσης, ψαλλομένου του «Απόστολοι εκ περάτων» και «Εν τη γεννήσει την Παρθενίαν εφύλαξας…», οι κρατούντες τον Επιτάφιον ιερείς εκινήθησαν προς το κέντρον του Ναού και τον χώρον της «Πλατυτέρας», όπισθεν του Τάφου της Θεοτόκου, όπου και ετοποθέτησαν αυτόν δια προσκύνησιν της ιεράς εικόνος της Θεοτόκου υπό των πιστών επί εννέα ημέρας, έως της ανόδου αυτής εις το έναντι του Ναού της Αναστάσεως Παρεκκλήσιον αυτής την 23ην Αυγούστου, ημέραν της αποδόσεως της εορτής της Κοιμήσεως.
Εκ της Αρχιγραμματείας
Η πρωτότυπη είδηση σε πολυτονική γραφή με τις συνοδευτικές φωτογραφίες βρίσκεται στην Πύλη ειδησεογραφίας του Πατριαρχείου στον σύνδεσμο http://www.jp-newsgate.net/gr/2010/08/27/1840/
Login
Υπενθύμιση κωδικού